AutoCAD zegt dat er SHX-bestanden ontbreken: wat nu?

Het venster dat je ziet is Engelstalig omdat AutoCAD geen Nederlandse versie kent.

Je opent een tekening die je net binnenkreeg en er springt een grijs venster open in een taal die je nooit hebt ingesteld. Aan het eind van deze pagina weet je of je die melding mag wegklikken, en hoe je hem uit de tekening haalt in plaats van hem elke ochtend opnieuw weg te drukken.

Begin met iets wat vrijwel geen enkele Nederlandse uitleg noemt. AutoCAD 2026 heeft taalpakketten voor Engels (VS), vereenvoudigd en traditioneel Chinees, Tsjechisch, Duits, Spaans, Frans, Hongaars, Italiaans, Japans, Koreaans, Pools, Braziliaans Portugees en Russisch. Nederlands zit er niet bij. Een Nederlands bureau werkt dus per definitie in een Engelse interface, en het venster waar je nu naar kijkt heet Missing SHX Files, met daaronder de regel One or more SHX files are missing. What do you want to do?

Dat is meteen handig bij het zoeken. Tik die Engelse zin in, niet een Nederlandse vertaling ervan, want die vertaling bestaat nergens in het programma. Zit een collega op een Duitse installatie, dan leest hij Eine oder mehrere SHX-Dateien fehlen. Was möchten Sie tun? en verandert er verder niets aan de zaak.

Een SHX-bestand is geen gewoon lettertype maar een vormbestand.

Autodesk noemt SHX-bestanden shape files: vormbestanden die dienstdoen als tekstlettertype of als symbolenlettertype. Dat tweede woord is de sleutel tot dit hele probleem.

Een TrueType-lettertype zit in Windows en staat op elke pc. Een SHX zit in de programmamap van AutoCAD, of ergens op de server van het bureau dat de tekening ooit maakte. Verstuurt iemand alleen het DWG-bestand, dan blijft dat SHX gewoon achter. Er is niets kapot. Er mist een ingrediënt.

In de praktijk kom ik dit het vaakst tegen bij tekeningen van installateurs. Zo'n bureau heeft jaren geleden een eigen set symbolen laten maken: sprinklerkoppen, rookmelders, een aftakking in een leiding. Die symbolen zitten in een SHX-bestand, en dat gaat op geen enkele manier vanzelf mee met een DWG. De tekenaar aan de andere kant ziet het probleem nooit, want bij hem staat dat bestand er gewoon.

Het venster geeft je drie keuzes, en die pakken heel verschillend uit.

Twee knoppen en een vinkje. Ze lijken gelijkwaardig. Dat zijn ze niet, en van het vinkje krijgen mensen maanden later spijt.

Let op die laatste rij. Zet je het vinkje aan terwijl Specify a replacement for each SHX file geselecteerd staat, dan krijg je vanaf dat moment bij elke tekening met een ontbrekend SHX meteen een bestandsverkenner in je gezicht, zonder venster, zonder uitleg. Verderop staat hoe je dat terugdraait.

Negeren mag meestal, behalve als het SHX aan een lijntype vastzit.

Het eerlijke antwoord op de vraag die iedereen stelt: ja, je mag negeren. In verreweg de meeste tekeningen lees je daarna alles gewoon. AutoCAD kiest zelf een vervanger en zet dat op de opdrachtregel, bijvoorbeeld substituting simplex.shx for archquik.shx. Je tekst staat er nog, alleen in een ander schriftbeeld.

Dan de uitzondering, en dat is de reden dat ik alle andere uitleg over dit onderwerp te kort vind. Autodesk noemt bij de oorzaken ook dit geval: er ontbreekt een lijntypepatroon dat symbolen bevat via een verwijzing naar een SHX-vormbestand. Zit jouw ontbrekende bestand daaraan vast, dan verlies je bij negeren geen letters maar de symbolen in je lijnen. Een gasleiding verliest zijn G, een kabelgoot wordt een gewone streepjeslijn.

En dat zie je niet op het scherm, want zo'n lijn oogt daar nog steeds als een lijn. Je ziet het bij het plotten, meestal met de aannemer aan de telefoon. Vandaar de volgorde die ik aanhoud: eerst kijken of er überhaupt tekst mist. Mist er geen enkele letter en blijft de melding tóch komen, dan zit het bijna altijd in een lijntype.

De schoonste oplossing is het bestand alsnog opvragen bij de maker.

Voordat je gaat sleutelen aan tekststijlen: vraag het bestand op. Dat kost één mail en is de enige route waarbij de tekening er precies zo uitziet als bedoeld.

Vraag daarbij niet om "het lettertype", want dan krijg je een TrueType-bestand terug of een verbaasde reactie. Vraag om een pakket via ETRANSMIT. Die opdracht bundelt de tekening met alles wat eraan hangt, inclusief de SHX-bestanden, en Autodesk noemt dat zelf als de manier om dit te voorkomen bij tekeningen van anderen.

Een zin die bij mij altijd werkt: "Kun je hem opnieuw sturen als ETRANSMIT-pakket? Dan komen de lettertypen en de referenties mee." Een ontbrekend SHX is trouwens iets anders dan een ontbrekende externe referentie; die melding gaat over een heel tekeningbestand dat niet gevonden wordt en die pak je aan zoals beschreven in het herstellen van een Xref-pad dat niet meer klopt.

Heb je het bestand wel, zet het dan in een map waar AutoCAD zoekt.

Krijg je het SHX toegestuurd, dan is het neerzetten het echte werk. AutoCAD kijkt niet zomaar overal. Twee plekken werken altijd:

• Dezelfde map als het DWG-bestand dat het lettertype gebruikt. Dit is de snelste test en de stap die iedereen overslaat.
• De standaardmap voor SHX-lettertypen van je installatie.

C:\Program Files\Autodesk\AutoCAD 20xx\Fonts

Blijft de melding komen nadat je het bestand daar hebt neergezet, dan wijst je installatie naar een eigen map. Dat controleer je zo:

1. Typ OP op de opdrachtregel om het venster Options te openen.
2. Ga naar het tabblad Files en klap Support File Search Path uit.
3. Noteer het pad dat naar de lettertypen wijst.
4. Open die map in de Verkenner en kijk of het SHX-bestand er echt in staat. Zo niet, kopieer het erin en start AutoCAD opnieuw op.
5. Staat het er wel? Klik dan met rechts op de map, kies Eigenschappen en controleer of hij op alleen-lezen staat.

Daarna hoort het lettertype in de keuzelijst Font Name te staan in het venster Text Style, dat je opent met de opdracht STYLE. Ontbreekt een lettertype, dan zie je daar een geel driehoekje met een uitroepteken ernaast. Helpt dit alles niet, probeer dan ook deze twee mappen:

C:\Users\<gebruiker>\AppData\Roaming\Autodesk\AutoCAD 20xx\Rxx.x\<taal>\Support
C:\Program Files\Autodesk\AutoCAD 20xx\UserDataCache\Support

Wil je de melding echt kwijt, haal dan de verwijzing uit de tekening.

Dit is de route die nergens fatsoenlijk staat uitgelegd en de enige die het probleem bij de wortel aanpakt. Je haalt niet het bestand terug, je haalt de verwijzing ernaartoe weg. Reken op een kwartier, en werk in een kopie van de tekening.

1. Kies bij het openen voor Specify a replacement for each SHX file.
2. Schrijf de bestandsnamen op die bovenaan het volgende venster staan. Dit zijn de namen die je straks nodig hebt.
3. Klik op Cancel zodra je bij het laatste van die vensters bent. De tekening gaat gewoon open.
4. Typ PURGE op de opdrachtregel en klik op Find Non-Purgeable Items.
5. Klap Shapes open en klik de vorm aan die net als ontbrekend werd genoemd. Rechts verschijnt wat die vorm gebruikt, bijvoorbeeld de naam van een lijntype.
6. Ga naar Linetypes binnen datzelfde venster, selecteer dat lijntype en laat de objecten oplichten die het gebruiken.
7. Verwijder die objecten of geef ze een ander lijntype. Zodra het oude lijntype nergens meer in gebruik is, kun je het purgen, en het bijbehorende SHX verdwijnt mee.

Sla op onder een nieuwe naam en open het bestand opnieuw. Stilte. Bij grote tekeningen van derden is dit meteen een opruimbeurt; voelt zo'n bestand daarna nóg stroperig aan, dan ligt dat aan iets anders en staat de uitleg in het stuk over AutoCAD dat traag wordt of vastloopt.

Doe dit trouwens niet stilletjes in een tekening die je terugstuurt naar de opdrachtgever. Je verandert lijntypen in zijn bestand.

SHX-tekst belandt als commentaar in je pdf, en dat zet je uit met PDFSHX.

De tweede vraag die mensen intikken heeft niets met een ontbrekend bestand te maken en alles met wat er daarna gebeurt: je maakt een pdf en die zit vol gele notitie-icoontjes of losse tekstregels die over de tekening heen liggen.

De verklaring is technisch en kort. Pdf ondersteunt geen SHX-lettertypen. AutoCAD tekent die tekst daarom als geometrie, zodat hij er goed uitziet, en slaat de leesbare tekst apart op als commentaar of verborgen tekst. In de documentatie van Autodesk over de systeemvariabele PDFSHX staat dat die op 1 staat en dan commentaren maakt van tekst met SHX-lettertypen; op 0 worden er geen extra commentaren aangemaakt en blijft de tekst visueel behouden als geometrie. Gecontroleerd op 8 augustus 2026.

PDFSHX
Voer nieuwe waarde in voor PDFSHX <1>: 0

Dat is de hele ingreep. Bedenk wel wat je inlevert: met de waarde 0 is die tekst in de pdf niet meer te selecteren of te doorzoeken, want er staat alleen nog lijnwerk. Voor een tekening die naar de bouwplaats gaat is dat prima. Voor een pdf waarin iemand op een kamernummer moet kunnen zoeken, is het dat niet.

In het venster PDF Options bij het plotten zitten daarnaast Capture fonts used in the drawing en Convert all text to geometry. Die laatste doet iets breders: hij zet álle tekst om in lijnwerk, ook TrueType. Alles over plotstijlen, bladen en instellingen laat ik aan de uitleg over DWG exporteren naar PDF; hier gaat het puur om die SHX-laag.

De omgekeerde kant bestaat ook. Importeer je een pdf in AutoCAD, dan komt die SHX-tekst binnen als los lijnwerk, want als tekst was hij nooit opgeslagen. De opdracht PDFSHXTEXT zet geselecteerde SHX-geometrie terug om in tekstobjecten. Selecteer daarbij kleine stukken tegelijk; dat raadt Autodesk zelf aan.

Is de melding ooit weggeklikt, dan haal je hem terug via Hidden Messages Settings.

Herkenbaar scenario: bij elke tekening springt er meteen een bestandsverkenner open die om een SHX-bestand vraagt, zonder venster ervoor. Dan heeft iemand ooit Always perform my current choice aangevinkt bij de keuze om een vervanging op te geven. Autodesk noemt dat zelf als oorzaak.

1. Typ OPTIONS en druk op Enter.
2. Open het tabblad System en klik op Hidden Messages Settings.
3. Zet de melding voor .shx-bestanden weer aan.
4. Klik OK en Apply, sluit AutoCAD af en open de tekening die de waarschuwing gaf.
5. Kies nu Ignore the missing SHX files and continue en vink daarbij Always perform my current choice aan. Vanaf nu gaan die tekeningen zonder gedoe open.

Deze knoppen heten al jaren hetzelfde, dus dit werkt ook in oudere releases. Loopt je licentie af of draai je op een versie die geen updates meer krijgt, dan is een lopende AutoCAD-licentie de manier om dat recht te zetten, al verandert er aan het SHX-verhaal zelf niets door.

Werkt het nog niet? Dit zijn de oorzaken die overblijven.

Als het bestand op de goede plek staat en de melding blijft komen, is de lijst kort:

• Het bestand staat er wel maar verschijnt niet in de lijst. Dan is het SHX beschadigd of onleesbaar voor AutoCAD. Vraag een nieuwe kopie; repareren heeft geen zin.
• De map staat op alleen-lezen. Dit gebeurt vooral bij mappen onder Program Files.
• Het zoekpad wijst naar een netwerkschijf die niet gekoppeld is. Thuiswerkdag, andere vpn, zelfde melding.
• Je profiel of instellingen zijn beschadigd. AutoCAD terugzetten naar de standaardinstellingen lost dan op wat geen enkele mapwijziging oplost.
• Het gele driehoekje blijft in Text Style staan, ook na een vervanging. Dat is geen fout. AutoCAD houdt de tekststijl los van de vervanging op jouw computer, dus je hoeft daar niets opnieuw te kiezen.
• Chinese tekens in de tekening. Bij traditioneel Chinees zet je Big Font aan en gebruik je bigfont.shx of chineset.shx, bij vereenvoudigd Chinees gbcbig.shx.

Kom je er dan nog steeds niet uit, mail ons dan de exacte bestandsnaam uit het venster plus je AutoCAD-versie; met die twee gegevens is meestal in één antwoord te zeggen of dat bestand nog te vinden is of dat het uit de tekening moet.

Wat me na jaren tekeningen van derden openen het meest bijblijft: het ontbrekende bestand is zelden het echte probleem. Het echte probleem is dat de tekenaar aan de andere kant nooit ziet wat jij ziet, en dus ook nooit iets aanpast. Zet daarom één regel in je mail bij het aanleveren: graag als ETRANSMIT-pakket. Die ene regel scheelt meer werk dan alle stappen hierboven bij elkaar.