Waarom is AutoCAD traag of loopt het vast?

AutoCAD wordt traag door een zwaar of vervuild bestand, verkeerde grafische instellingen of een overbelaste pc.

Als AutoCAD hapert bij zoomen, traag reageert op selecties of volledig vastloopt, ligt de oorzaak bijna altijd in een van drie hoeken: de tekening zelf, de grafische instellingen of het systeem eromheen. De kunst is om die drie apart te testen. Werkt een lege nieuwe tekening wel vlot, dan zit het probleem in je bestand. Blijft alles traag, dan kijk je naar de grafische kaart en Windows.

De negen onderstaande oplossingen lopen van eenvoudig naar ingrijpend. Werk ze van boven naar beneden af en test na elke stap of het beter gaat, zodat je weet welke ingreep hielp.

Ruim de tekening op met AUDIT, PURGE en OVERKILL om overtollige data te verwijderen.

Een tekening die door veel handen is gegaan, verzamelt fouten, ongebruikte definities en dubbele lijnen. Die vertragen elke bewerking. Voer daarom deze drie commando's uit:

Command: AUDIT   (fouten herstellen: Yes)
Command: PURGE   (Alles opschonen, meerdere keren)
Command: OVERKILL (dubbele geometrie verwijderen)

Verwijder daarnaast RegApps en DGN-lijntypes, die het regenereren merkbaar vertragen. De volledige aanpak staat in onze uitleg over het verkleinen van een AutoCAD-bestand met PURGE. Een schone tekening zoomt en selecteert direct soepeler.

Helpt opschonen niet volledig, schrijf de tekening dan opnieuw weg met WBLOCK en de optie Volledige tekening. Dat kopieert alleen de gebruikte data naar een verse database en laat interne fragmentatie achter. Werk daarna verder in dat nieuwe bestand. Voor tekeningen die je regelmatig deelt, loont het om deze opschoonronde vast onderdeel van je werkwijze te maken, zodat vervuiling zich niet opstapelt.

Controleer de grafische versnelling via GRAPHICSCONFIG en schakel hardwareversnelling om als het beeld hapert.

Verreweg de meeste klachten over hakkelend zoomen komen door de grafische instellingen. Open het venster Grafische prestaties op een van deze manieren:

• Typ GRAPHICSCONFIG en druk op Enter.
• Typ 3DCONFIG en kies Hardwareconfiguratie.
• Rechtsklik op het schermpictogram in de statusbalk onderin.

Zet hardwareversnelling eerst uit en test of het beeld rustiger wordt. Verbetert het, dan wijst dat op een driver- of compatibiliteitsprobleem, dat je oplost door de GPU-driver bij te werken. Zet hardwareversnelling daarna weer aan, want uitgeschakeld werkt AutoCAD op grotere tekeningen juist trager. Behandel uitschakelen dus als tijdelijke test, niet als eindoplossing.

Werk je op een 4K-scherm, houd dan rekening met de schaalfactor van Windows. Een hoge weergaveschaal dwingt de grafische kaart veel meer pixels te tekenen, wat op oudere kaarten voor haperingen zorgt. Test desnoods op een lagere resolutie of schaal om te zien of het beeld dan wel soepel loopt.

In hetzelfde venster staan onder Effecten enkele instellingen die je apart kunt uitzetten om te bepalen welke de vertraging veroorzaakt. Gladde lijnweergave, hoogwaardige geometrie voor gearceerde vlakken en de voorbeeldweergave bij selecties kosten allemaal grafische kracht. Zet ze een voor een uit en test na elke wijziging, zodat je gericht de veroorzaker vindt in plaats van alles tegelijk uit te schakelen.

Werk de driver van je grafische kaart bij en zorg dat AutoCAD de discrete GPU gebruikt.

Verouderde of generieke grafische drivers veroorzaken haperingen en crashes. Download de nieuwste driver rechtstreeks bij de fabrikant van je kaart (NVIDIA, AMD of Intel) in plaats van via Windows Update. Kies bij NVIDIA-kaarten waar mogelijk de Studio-driver, die op stabiliteit is afgestemd.

Werk je op een laptop met twee grafische chips, dan schakelt Windows soms terug naar de zuinige interne GPU. Dwing AutoCAD naar de krachtige kaart via Windows-instellingen bij Beeldscherm, onderdeel Grafische instellingen, waar je acad.exe toevoegt en op Hoge prestaties zet. In het NVIDIA-configuratiescherm doe je hetzelfde onder Programma-instellingen.

Autodesk publiceert per versie een lijst met geteste grafische kaarten en aanbevolen drivers. Staat jouw kaart daarop, gebruik dan bij voorkeur de aanbevolen versie in plaats van de allernieuwste, want een net uitgebrachte driver kan nieuwe fouten bevatten. Reageert AutoCAD na een driverupdate juist slechter, draai de driver dan terug naar de vorige versie via Apparaatbeheer, onderdeel Beeldschermadapters, tabblad Stuurprogramma, knop Vorig stuurprogramma.

Zet WHIPTHREAD op 3 zodat AutoCAD meerdere processorkernen inzet voor regen en redraw.

De systeemvariabele WHIPTHREAD bepaalt of AutoCAD regeneraties en het opnieuw tekenen over meerdere kernen verdeelt. De waarde 3 benut extra kernen voor zowel regen als redraw:

Command: WHIPTHREAD
Enter new value for WHIPTHREAD <1>: 3

Op tekeningen met veel objecten versnelt dit het zoomen en regenereren. Merk je geen verschil, laat de instelling dan gewoon op 3 staan; nadelen heeft ze niet.

Twee andere variabelen helpen bij trage regeneratie. Zet REGENAUTO uit als AutoCAD steeds automatisch regenereert bij het pannen; je regenereert dan handmatig met REGEN wanneer nodig. En werk je met meerdere viewports in een layout, dan bepaalt MAXACTVP hoeveel viewports tegelijk actief zijn. Verlaag die waarde als een layout met veel vensters traag opent, zodat AutoCAD niet elk venster tegelijk hoeft bij te werken.

Verlaag tijdelijk de beeldkwaliteit door gladde lijnen en hoogwaardige geometrie uit te zetten.

Fraaie schermweergave kost rekenkracht. Wil je snelheid, zet dan deze opties uit in het venster Grafische prestaties of via variabelen:

• Gladde lijnweergave (LINESMOOTHING op 0): haalt de antialiasing van lijnen weg.
• Hoogwaardige geometrie: uitzetten scheelt bij drukke tekeningen.
• Arceringweergave: vervang minuscule arceringen door een solid fill.

Deze opties raken alleen hoe de tekening op het scherm oogt, niet hoe ze afdrukt. Je kunt ze na het zware werk weer aanzetten.

Ook de voorbeeldweergave bij het aanwijzen en selecteren van objecten kost rekentijd in drukke tekeningen. De systeemvariabele SELECTIONPREVIEW regelt of objecten oplichten als je er met de muis overheen beweegt; op 0 zet je dat uit. Vind je dat het aanwijzen traag aanvoelt bij honderden objecten dicht op elkaar, dan is dit een merkbare versneller.

Zet je geometrie dicht bij het nulpunt, want ver van de oorsprong ontstaat beeldjitter.

Tekeningen waarvan de geometrie kilometers van coordinaat 0,0 ligt, bijvoorbeeld op rijksdriehoekscoordinaten, veroorzaken trillend beeld en onnauwkeurige selecties. Dat komt door de beperkte precisie op grote afstanden van de oorsprong.

Verplaats de tekening tijdelijk dichter bij het nulpunt met het MOVE-commando, of gebruik een gerefereerde opzet waarin het werkbestand rond 0,0 ligt en de echte positie via een xref of coordinatenstelsel wordt geregeld. Verspringt het beeld tijdens pannen, dan is dit vaak de verborgen oorzaak.

Herken je dit patroon, meet dan met het commando ID de coordinaten van een willekeurig punt. Zie je waarden met zes cijfers of meer voor de komma, dan ligt de tekening ver van de oorsprong. In een BIM- of infrastructuurcontext werk je daarom vaak met een intern nulpunt in het model en een aparte transformatie naar de echte kaartcoordinaten, zodat het tekenwerk soepel blijft.

Beheer zware externe referenties en laad ze niet over een trage netwerkverbinding.

Externe referenties (xrefs) die op een netwerkschijf of in de cloud staan, laten AutoCAD wachten bij elke keer laden en opslaan. Grote of talrijke xrefs vertragen bovendien het regenereren. Pak dit zo aan:

• Ontkoppel (Unload) xrefs die je op dat moment niet nodig hebt via het paneel Externe referenties (XREF).
• Werk met lokale kopieen van xrefs in plaats van bestanden over een trage verbinding.
• Los ontbrekende referenties op, want AutoCAD blijft zoeken naar bestanden die niet op hun pad staan. Hoe je dat herstelt, lees je in onze gids over een AutoCAD-xref die niet gevonden wordt.

Een schone, goed opgeloste xref-structuur scheelt merkbaar bij het openen van samengestelde tekeningen. Zet daarnaast demand loading aan met de variabele XLOADCTL op 2. AutoCAD laadt dan alleen het deel van een xref dat je daadwerkelijk in beeld hebt, in plaats van elke referentie volledig in het geheugen te trekken. Voor grote luchtfoto's of ingescande onderleggers is dat een groot verschil.

Gekoppelde afbeeldingen zoals luchtfoto's en gescande tekeningen zijn een aparte bron van traagheid. Een raster met een hoge resolutie laat AutoCAD bij elke schermvernieuwing zwoegen. Verlaag de weergavekwaliteit van afbeeldingen met IMAGEQUALITY op Draft tijdens het tekenen, of ontkoppel de afbeelding als je haar even niet nodig hebt.

Optimaliseer Windows met het energieplan Hoge prestaties en sluit zware achtergrondprocessen af.

Buiten AutoCAD kan Windows de rem erop zetten. Loop deze systeeminstellingen na:

• Zet het energiebeheer op Hoge prestaties, zeker op laptops.
• Schakel de energiebesparende efficientiemodus voor AutoCAD uit in Taakbeheer.
• Zorg voor voldoende werkgeheugen; grote tekeningen vragen al snel 16 GB of meer.
• Installeer AutoCAD en de tijdelijke bestanden op een SSD, niet op een trage harde schijf.
• Voeg de AutoCAD-map en de DWG-locaties toe aan de uitzonderingen van je antivirus, zodat die niet elk bestand meescant.
• Laat Windows het wisselbestand (pagefile) automatisch beheren of stel het ruim in, zodat AutoCAD bij weinig vrij geheugen niet vastloopt.

Controleer in Taakbeheer welk proces de pc belast terwijl AutoCAD traag is. Zie je dat de schijf op 100 procent staat, dan is de opslag de flessenhals en helpt een SSD het meest. Piekt de processor door een ander programma, sluit dat dan tijdens zwaar tekenwerk. Zo werk je gericht aan de echte oorzaak in plaats van gokken.

Houd AutoCAD zelf ook bijgewerkt via Autodesk Access. Updates bevatten vaak prestatie- en stabiliteitsverbeteringen.

Let daarnaast op cloudsynchronisatie. Staan je DWG-bestanden in een map die OneDrive, Dropbox of Google Drive continu synchroniseert, dan wacht AutoCAD bij elke opslag op die synchronisatie en kan een bestand zelfs beschadigen als het tijdens het opslaan wordt geupload. Werk lokaal en synchroniseer bewust achteraf. Ruim ten slotte de map met tijdelijke bestanden regelmatig op; een volle temp-map vertraagt het opstarten en opslaan.

Reset de instellingen naar de standaardwaarden of repareer de installatie als niets anders helpt.

Blijft AutoCAD traag ondanks alle ingrepen, dan kan een beschadigd gebruikersprofiel de oorzaak zijn. Gebruik de snelkoppeling Reset Settings to Default in het Startmenu onder de AutoCAD-map. Bewaar zo nodig eerst je aangepaste instellingen, want deze actie zet alles terug naar de fabriekswaarden.

Werkt ook dat niet, herstel de installatie dan via Windows-instellingen, Apps, AutoCAD, Wijzigen, Repareren. Bij hardnekkige problemen beschrijft de Autodesk-pagina over trage prestaties in AutoCAD aanvullende stappen. Loop je daarnaast tegen andere problemen aan, zoals dat je AutoCAD-licentie niet wil activeren, pak die dan met een eigen gerichte aanpak op.

Sluit tot slot overbodige belasting binnen AutoCAD zelf. Palettes zoals de eigenschappentool, DesignCenter en het lint verbruiken beeldschermtijd; sluit wat je niet gebruikt. Heb je veel tekeningen tegelijk open, dan deelt AutoCAD het geheugen over allemaal. Werk je liever met een tekening tegelijk, dan schakel je dat af met de variabele SDI op 1. Door deze losse ingrepen te combineren, haal je vaak meer winst dan met een enkele grote maatregel.